Peri Bacalarının Oluşumu
Aslında benim bu mevzuyu tekrar etmemin ihtimal dahilinde de oldukça bir anlamı yok fakat internette gördüğüm kadarıyla her kaynakta aynı tanım yer almakta. Ben bu konuda kopyalayacak döküman aramakta olanlar için yapılmış bulunan bu uzun yazıyı okumak istemeyenler, kapadokya otel yanlızca konuyu merak edenler için önceki yazılarımda anlattıklarımı toparlayarak birazcık daha özet bir paragraf yazmak istiyorum.
Bundan milyonlarca sene evvel kapadokya bölgesi bir iç denizmiş. Bölgenin güneyinde yapılan arkeolojik kazılarda ilkel deniz canlılarına ait fosillerin bulunmuş olması bu tezi doğrular. Yerkabuğunun hareketlenmesi ile beraber dünyamızın merkezindeki magma tabakasında bulunan sıcak lav, yerkabuğunda meydana gelen derin çatlaklardan çıkış yolları bularak erciyes, hasan dağı ve güllüdağ yanardağlarından yeryüzüne püskürmeye başlar kapadokya otel. Bu volkanik hareketlilikle beraber denizi kurumuş ve denizin bulunduğu yerdeki çukur bölge lav ile dolmaya başlamış. Peri bacalarının oluşmasındaki en 1. etken lavların çukur bir bölgede birikmiş olmasıdır. Yoksa her lav püsküren ortamda peri bacası oluşmaz.
Milyonlarca sene boyu lav püskürmesi, püsküren lavın soğuyarak sertleşmesi sonrasında bu sertleşen katmanın üstüne tekrar lav püskürmesi biçiminde devam eden bu döngü yanardağlar sönerek faaliyetlerini durdurana dek devam etmekte. Kısacası bu lav tabakaları bir kerede değil pek çok kez lav püskürmesi ve soğuması sonucunda oluşuyor. İkinci bilmemiz lazım olan nokta da bugün peri bacası yapısı olarak gördüğümüz kayaç yapılarının dünyanın merkezinden varan sıcak ve akışkan lavların sertleşmesi ile oluşmuş olmasıdır kapadokya otel. Her ne kadar sertleşmiş olsa da esasen olağan bir tornavida ile oyulabilecek kadar da yumuşaktır.
Yanardağlar söndükten sonrasında devreye akarsular giriyor. Sertleşmiş lavın üzerinden akan akarsular kayayı aşındırarak yukarı taraftaki fotoğrafta gördüğümüz gibi derin vadiler meydana gelmesine sebep oluyor. Bu derin vadilerin yamaç kısımları farklı yönlerden esen rüzgarın aşındırması sebebiyle dalgalı bir görünüş kazanıyor. Bu yapı peribacası oluşumunun 1. evresidir. Rüzgarın aşındırması devam ettikçe bir takım bölümler ana parçadan ayrılarak bildiğimiz peribacası görünümüne kavuşurlar.
Son olarak gelelim üstünde şapka bulunan peribacalarının ne şekilde oluştuğuna.
Bu şekil üst katmanı daha katı ve ağır, alt katmanı daha yumuşak ve hafif lav katmanlarının bulunduğu bölgelerde gözlemleniyor. Şapka kısmında bulunan ağır katman aşağı doğru baskı yaparak alttaki hafif katmanın sertleşmesine neden olduğundan kayanın altında kalan bölüm rüzgar aşındırmasına daha dirençli oluyor kapadokya otel. Rüzgarın gücü büyük kaya parçalarının aşınarak yokolmasına neden oluyor fakat taşın ağırlığı ile sertleşen bölüm yokolmadığı için yukarı tarafta gördüğünüz şekil oluşuyor.
Aşındırma yavaş da olsa sürdürdüğü için birgün bu şapka bölümü düşecek ve baskıdan kurtulan bölüm rahatça aşınacağı için bu peribacaları yokolacak. Fakat bu ihtiyar peribacaları yokolurken farklı ortamlarda de farklı peribacaları meydana gelecek. Tabiiki bu işlemin çok uzun seneler sürdüğünü de unutmamak lazım.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder